سوله چیست؟ انواع سوله و معرفی سازه فلزی

سوله به‌عنوان یک سازه‌ با قابلیت انعطاف‌پذیری بالا در طراحی و کاربردهای متنوع نیازهای مختلف صنعت را پوشش می‌دهد. برای دستیابی به بهترین نتیجه، انتخاب نوع سوله، طراحی دقیق و اجرای استاندارد اهمیت ویژه‌ای دارد. در این مقاله با طرح این سوال که سوله چیست؟ با انواع سوله آشنا می شویم و ضمن اینکه به مراحل ساخت سوله نیز پرداخته ایم. سوله کاوه پارس زرین به عنوان شرکت پیمانکار ساخت سوله با تجربه حرفه‌ای و دانش فنی به‌روز، آماده ارائه خدمات سوله سازی با کیفیت بالا و هزینه بهینه به مشتریان است تا سوله صنعتی را با تضمین ایمنی و دوام همراه سازد.

سوله چیست؟

ابتدا لازم است بدانیم سوله چیه؟ و اصلاً سوله یعنی چی؟ سوله یک نوع سازه فلزی با سقف شیب دار است و به انگلیسی industrial shed گفته می شود. از سوله برای ساخت و پیاده سازی فضاهای صنعتی و تجاری استفاده می شود. انواع سوله به دلیل داشتن دهانه عریض، تحمل بار بالا (مقاومت زیاد) و قیمت مقرون به صرفه در کنار ساخت سریع از بهترین گزینه های انتخابی برای طراحی و اجرای فضای انواع محیط های کارخانه ای، انبار، سالن ورزشی، مرغداری، دامداری و سایر پروژه های صنعتی است.

سوله با فولاد ساخته می شود، همچنین می توان به صورت سوله پیش ساخته آن را در کارخانه تولید و برای نصب سوله به محل نصب و پیاده سازی انتقال داد.

انواع سوله

یکی از مهم‌ترین بخش‌های شناخت سوله، این است که بدانیم انواع سوله چیست؟ انتخاب نوع مناسب سوله براساس کاربری، بودجه مد نظر، شرایط زمین و دهانه موردنیاز صورت می گیرد. در ادامه مهم ترین انواع سوله را بررسی کرده‌ایم:

سوله تیرورقی

از جمله قدیمی‌ ترین و پراستفاده ترین انواع سوله‌، سوله‌های تیر ورقی هستند. در گذشته به دلیل تدریس این نوع سوله برای آموزش نحوه ساخت سوله، سوله های تیرورقی در ایران زیاد است. ساخت سوله تیرورقی در برخی کشورهای اروپا تقریبا منسوخ شده است اما در کشورهای آسیاسی همچنان طرفداران خاص خود را دارد. برای ساخت سوله تیرورقی از قطعات فولادی و تیر ورق استفاده می شود و سقف سوله نیز به شکل هشتی طراحی می‌شود.

مزایای سوله تیرورقی:

• اجرای مستحکم و مقاوم
• مناسب دهانه های 18 تا 60 متر
• قابل استفاده برای ساخت سوله های با ارتفاع متفاوت

معایب سوله تیرورقی:

• عدم امکان ساخت دهانه با طول بیش از 45 متر
• بالا بودن وزن سوله به دلیل استفاده از قطعات زیاد
• هزینه ساخت بالا نسبت به سایر سوله ها

سوله خرپایی

سوله خرپایی از جمله به روزترین و ساده ترین انواع سوله است که از نظر مصالح به کار رفته در آن شباهت زیادی به سوله تیرورقی دارد. نحوه ساخت سوله خرپایی به گونه ای است که از قطعات فولادی کمتری استفاده می شود و وزن سوله کاهش می یابد، در عین حال مقاومت و استحکام بالایی دارد.

مزایای سوله خرپایی:

• هزینه حمل و نقل پایین
• امکان طراحی با سقف قوسی، گنبدی و هشتی شکل
• نبود محدودیت برای دهانه های عریض یا ساخت سوله بدون ستون
• امکان توسعه و باز کردن سوله
• امکان طراحی سوله در ابعاد و اندازه دلخواه

معایب سوله خرپایی:

• پیچیده ساخت
• قیمت ساخت بالا

سوله UBM

سوله UBM با استفاده از ورق های گالوانیزه ساخته می شود که لازم است با دستگاه مخصوصی این ورق ها به هم متصل شوند. اما نکته قابل توجه این است که ممکن است بر اثر ایجاد انقباض، انبساط و یا لرزش های ناشی از باد شدید، ورق ها از هم جدا شوند. بنابراین این نوع سوله در مقابل باد، رطوبت یا برف به دلیل استفاده از روش عایق کاری پاششی مقاومت پایینی دارد. از طرفی بدلیل نیاز به تعمیرات و نگهداری در کوتاه مدت، هزینه های مصرفی این نوع سوله افزایش می یابد.

مزایای سوله UBM

• هزینه کم ساخت و نصب
• سرعت نصب بالا
• مناسب برای سازه‌ های با دهانه حداکثر 30 متر

معایب سوله UBM

• مقاومت پایین سوله در برابر رطوبت هوا، باران و برف
• نیاز به تعمیر و رسیدگی در کوتاه مدت
• افزایش هزینه‌ های مصرفی

سوله سبک

سوله سبک چیست؟ سوله سبک از جمله نحوه ساخت سوله در ایران است که به دلیل وجود پیچیدگی در ساخت این نوع سوله کمتر از سوی پیمانکار ساخت سوله مورد استفاده قرار می گیرد. برای ساخت سوله به روش سوله سبک می‌توان با استفاده از نرم‌افزار‌های تخصصی، میزان بار وارده بر سازه را محاسبه کرد تا از هرگونه مشکلات احتمالی در آینده جلوگیری کرد. به این سوله سبک گفته می‌ شود به این دلیل که میزان استفاده از آهن و فولاد در آن کاهش یافته و از آن تحت عنوان سوله ارزان یاد می شود.

مزایای سوله سبک

• کاهش میزان فولاد و آهن استفاده شده
• سرعت ساخت بالا
• قیمت مناسب بدلیل سبک سازی سوله

معایب سوله سبک

• پیچیدگی در ساخت
• نیاز به طراحی دقیق و محاسبه میزان بار وارده با نرم افزارهای تخصصی
• تعمیر و نگهدرای دوره ای

اجزای اصلی سوله چیست؟

بعد از اینکه دانستیم سوله چیست؟ و سوله یعنی چه؟ لازم است بدانیم که سوله از چه چیزهایی ساخته شده است و با اجزای سوله آشنا شویم.

🔹ستون وال پست: از این ستون به منظور کم کردن سطح بادگیر در ستون های اصلی استفاده می شود و به عناون ستون فرعی سوله در ابتدا و انتهای سوله به کار می رود.

🔹رفتر: رفتر در واقع تیر شیب دار اصلی است که برای تحمل بار سقف، انتقال بار بین ستون ها و فونداسیون، ایجاد شیب در سقف و برای استحکام بیشتر سوله استفاده می شود.

🔹استرات : استرات به در حالت های طولی و افقی در نقاط مختلف سازه به کار می رود و می تواند به عنوان تکیه گاه جانبی نیرو را از یک قاب به قاب دیگر منتقل کند. با استفاده از استرات می توان ظرفیت اجزاء سازه فلزی را افزایش داد.

🔹پرلین یا لاپه: پرلین یا لاپه نوعی دیگر از تیرهای فرعی به کار رفته در سوله است که با فاصله های مشخص بین قاب اصلی سازه قرار می گیرد و قادر به تحمل وزن پوشش سقف است. پرلین از مقاطع سرد به شکل زد ساخته می‌شود و برای اتصال آن به قاب اصلی سازه از پیچ و نبشی استفاده می شود.

🔹گیرت (Girt) : گیرت یکی دیگر از اجزاء سوله است که وظیفه نگهداری پوشش دیواره های سبک سوله را دارد. گیرت به شکل زد z یا ناودانی است و نیروهای ثقلی را خنثی می کند.

🔹مهاربند سقفی و دیواری: مهاربند در سوله به منظور استحکام و مقاومت سازه فلزی در مقابل باد و زلزله به کار می رود. مهاربندها به صورت مورد به ستون یا رفترها وصل می شود.

🔹میل مهار : میل مهار از مقاطع میلگردی ساخته شده و در سقف سوله به کار می رود تا از کمانش پیچیشی پیشگیری شود. در واقع میل مهار نیروی ثقلی را به راس سازه فلزی منتقل می کند و حول محور لاپه ها تعادل ایجاد می شود. برای اتصال میل مهار نیز از پیچ استفاده می شود.

🔹سینه‌بند و وال‌پست: سینه بند در بالای ستون های سوله قرار می گیرد و کمک می کند تا ستون ها به رفترها متصل شوند. سینه بند ضمن کمک به استحکام بین ستون و رفتر، مانع به وجود آمدن لنگرهای اضافی در این نقاط نیز می شود.

🔹فونداسیون : فونداسیون، همان پی یا لایه زیرین سوله است که بار حاصل از سوله را به زمین منتقل می کند. نوع خاک، میزان بار و ابعاد سوله بر نوع و ابعاد فونداسیون موثر است.

مراحل ساخت سوله از طراحی تا نصب

سوله یک سازه فلزی ساده نیست؛ بلکه یک سرمایه‌گذاری بلندمدت برای کسب و کارها محسوب می شود، از این رو کیفیت طراحی، دقت اجرا و انتخاب صحیح روش ساخت سوله، نقش مستقیمی در ایمنی، دوام و هزینه‌های تعمیر و نگهداری آن دارد. در نتیجه شناخت مراحل ساخت سوله، از مشاوره ابتدایی کمک می‌کند پروژه با کمترین ریسک و در کوتاه ترین زمان به نتیجه برسد.

نیازسنجی و ارائه مشاوره های فنی

شروع پروژه سوله ‌سازی با مشاوره فنی و تخصصی آغاز می‌شود. در این مرحله با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی، نوع خاک، بارهای وارد بر سازه، نیازهای فنی تحلیل می‌شود تا به خوبی بتوان مشخص کرد که چه نوع سوله ای برای پروژه مناسب‌تر است.

اخذ مجوز و انتخاب زمین مناسب

پس از نیازسنجی پروژه، لازم است مجوزهای قانونی از مراجع مربوطه دریافت شود. در کنار آن، انتخاب زمین مناسب از نظر موقعیت، زیرساخت‌ و دسترسی‌ها نیز اهمیت زیادی دارد، چرا که بر زمان، هزینه و حتی کیفیت پروژه تأثیر می‌گذارد.

طراحی نقشه سوله

طراحی سوله، از مهم‌ترین مراحل ساخت سوله است. در این بخش براساس نوع کاربری، ابعاد و اندازه دهانه، طول، ارتفاع و نوع مصالح تعیین می‌شود. اجزای سازه فلزی نظیر ستون‌ها، قاب‌ها، تیرها و پوشش سقف مطابق استاندارد طراحی می شوند تا ایمنی و دوام سازه تضمین شود.

خاکبرداری و آماده‌سازی محل پروژه

در این مرحله، خاکبرداری آغاز می شود و زمین به‌طور کامل آماده‌سازی شده، آزمایش‌های لازم روی خاک انجام می‌شود تا از میزان تحمل بار اطمینان کافی حاصل شود.

فونداسیون و کف‌سازی سوله

فونداسیون، پی سوله است و براساس نتایج آزمایش خاک انجام می‌شود. پس از انجام فونداسیون، کف‌سازی صورت می گیرد که بستر استاندارد برای تجهیزات و فعالیت‌های داخل سوله ایجاد شود.

نصب اسکلت فلزی

در این مرحله ستون‌ها، قاب‌ها و تیرهای اصلی سوله نصب می‌شوند. اغلب قطعات در کارخانه تولید و به‌صورت پیش‌ساخته برای مونتاژ و نصب به محل پروژه منتقل می‌شوند.

نصب پوشش سقف و دیواره‌ها

پس از نصب اسکلت فلزی، پوشش سقف و دیوارها نصب می‌شوند. انواع پوشش ورق‌ گالوانیزه یا ساندویچ پنل با توجه به کاربری سوله تعیین می شود.

بهره‌برداری و ارزیابی نهایی سازه

در پایان و پس از نصب سوله، سازه از نظر ایمنی، استحکام تست نهایی می شود. تست‌ فنی تاسیسات و تجهیزات صورت می گیرد و پس از تأیید کارشناسان فنی، سوله آماده تحویل به کارفرما است.

انواع پوشش سوله

پوشش سوله به دسته بندی های پوشش سازه فلزی، پوشش سقف،پوشش بدنه و دیواره ها تقسیم می‌شود. به طور کلی انواع پوشش سوله عبارتند از:

پوشش سوله:

• پوشش سوله ساندویچ پنل
• پوشش سوله با ورق گالوانیزه
• پوشش سوله با ورق آلومینیوم
• پوشش سوله با پشم شیشه

پوشش بدنه:

• پوشش بدنه با ساندویچ پنل
• پوشش بدنه با ورق گالوانیزه
• پوشش بدنه با دیوار آجری و سیمان

پوشش کف:

• پوشش کف با بتن مسلح
• پوشش کف با بتن ماله پروانه‌ای
• پوشش کف با کف‌پوش پلی‌یورتان

پوشش سقف:

• پوشش سقف پشم شیشه، توری مرغی همراه با ورق سینوسی
• پوشش سقف کارتن پلاست و پشم شیشه و ورق
• پوشش سقف ساندویچ پانل

قیمت سوله چقدر است؟

قیمت هر سوله به عوامل مختلفی بستگی دارد که در ادامه به برخی از مهم ترین آنها پرداخته ایم:

• نوع کاربری سوله
• وزن هر متر سازه (آهن و فولاد)
• نوع ورق و پوشش سوله
• دهانه سوله، ابعاد سوله (طول و ارتفاع)
• استفاده از انواع جرثقیل سقفی برای نصب
• نوع فونداسیون
• شرایط اقلیمی و بارهای وارده ناشی از باد و برف

سخن پایانی

در این مقاله ضمن پاسخ به این سوال که سوله چیست؟ در خصوص انواع مختلف سوله از جمله تیرورقی، خرپایی، UBM و سوله سبک صحبت کردیم که انتخاب هر یک از آنها برای پروژه سازه فلزی؛ براساس کاربری، شرایط زمین و بودجه تعیین شده انجام می‌شود. همچنین بیان شد که شناخت اجزای اصلی سوله از ستون و رفتر تا مهاربند و فونداسیون و توجه به مراحل ساخت، نقش مهمی در دوام و کیفیت سازه دارد. از طرفی نوع پوشش سقف، کف و دیواره‌های سوله نظیر ساندویچ‌پنل یا ورق گالوانیزه نیز در این موضوع نقش دارد. سوله کاوه پارس زرین به عنوان بهترین شرکت سوله سازی با تجربه تخصصی در طراحی، سوله سازی و نصب سوله، خدمات ساخت سوله ارزان را با رعایت استانداردهای مهندسی و ارائه مشاوره فنی در اختیار کارفرمایان قرار می‌دهد تا هر پروژه با بهترین کیفیت و کمترین هزینه اجرا شود.

سؤالات متداول