اسکلت فلزی چیست |مراحل ساخت ساختمان اسکلت فلزی از ابتدا تا انتها

اسکلت فلزی چیست؟

ابتدا باید بدانیم اسکلت فلزی چیست؟ سازه اسکلت فلزی چیست؟ اسکلت فلزی جزء اصلی پیکره سازه‌ها را تشکیل می‌دهد و از جنس فولاد؛ متشکل از تیر و ستون‌هایی است که بصورت عمودی و افقی به هم متصل شده‌اند. در واقع اسکلت فلزی با کمک تیر و ستون‌ها است که استحکام ساختمان را حفظ می‌کند. اسکلت فلزی یا سازه فلزی اغلب اوقات در کارخانه تولید می‌شود و سپس به محل نصب انتقال داده می‌شود. همین موضوع موجب کاهش هزینه‌ ساخت هر متر مربع سوله در زمان اجرای اسکلت فلزی می‌شود. سازه ها و ساختمان‌هایی با اسکلت فلزی ساخته می‌شود در برابر بار و فشار وارده تحمل و مقاومت بالایی داشته و خیلی کمتر دچار آسیب با تغییر می‌شوند. البته بهتر است بدانید که وزن کم اسکلت فلزی موجب تعادل بهتر ساختمان نیز می‌شود. همچنین می توانید از طریق صفحه محاسبه وزن سوله نسبت به برآورد وزن سازه فلزی اقدام کنید. 

اجزای اسکلت فلزی

ساختمان اسکلت فلزی چیست؟ اجزای سوله و اسکلت فلزی متشکل از عناصری است که در ادامه به آن‌ها اشاره شده است:

سقف اسکلت فلزی

سقف مناسب اسکلت فلزی به سقفی گفته می شود که اجزای اصلی آن از فولاد یا مقطع فولادی ساخته می شود. انواع سقف در اسکلت فلزی به سقف هایی اشاره دارد که روی ساختمان های سازه های فلزی نصب شده و از فولاد ساخته می شود. به منظور ساخت بهترین سقف برای اسکلت فلزی از جنس آلیاژ (روی، مس و فولاد) ساخته می شود و یکی از انواع سقف های اسکلت فلزی مستحکم و سبکی است که اغلب به عنوان سقف فلزی کاربرد دارد. به طور کلی انواع سقف های اسکلت فلزی براساس متریال، ساخت و نوع اتصال شامل سقف عرشه فولادی، سقف کامپوزیت، سقف کرومیت، سقف روفیکس و سقف طاق ضربی می شود.

استرات در اسکلت فلزی

استرات دیگر عضو سازه فلزی است که نقش مهمی در تقویت اسکلت فلزی دارد و برای بهبود مقاومت و پایداری سازه در برابر خمش یا تغییر شکل بر اثر بارهای وارده استفاده می شود. استرات بصورت افقی بین ستون ها، دیوار یا سقف سوله نصب می شود. وظیفه اصلی استرات، مهار قاب ها در راستای طولی سوله و جلوگیری از جابجایی و پیچش سقف در سازه های با دهانه بزرگ است. انتخاب نوع استرات مناسب نیز نقش کلیدی در ایمنی، پایداری و کارایی اسکلت فلزی دارد.

پیشنهاد می کنیم برای آشنایی بیشتر با انواع استرات مقاله «استرات در سوله چیست» را مطالعه کنید. 

وال پست در اسکلت فلزی

وال پست اسکلت فلزی نیز برای افزیش مقاومت سازه کاربرد دارد، بخصوص موجب استحکام دیوارهای سازه در برابر بارهای ناشی از زلزله یا باد می شود. نحوه اجرای وال پست در اسکلت فلزی به دو شیوه افقی و عمودی است. به طور کلی در دیوارهای با طول بیش از 4 متر، اجرای وال پست در اسکلت فلزی به شکل عمودی و در سازه با دیوارهای با ارتفاع بیش از 5.3 متر نیز به صورت افقی اجرا می شود.

برای آشنایی بیشتر با انواع وال پستف مطالب «وال پست چیست» را مطالعه کنید.

بادبند اسکلت فلزی

بادبند دیگر عضو کلیدی اسکلت فلزی است که در جهت افزایش استحکام و مقاومت سازه در مقابل نیروهای جانبی استفاده می شود. اجرای بادبند در اسکلت فلزی به شکل ضربدری طراحی و اجرا می شود که از تغییر شکل یا خرابی سازه بر اثر نیرو یا فشارهای جانبی جلوگیری می‌کند. بادبند در اسکلت فلزی نقش کلیدی در استحکام سازه دارد. بادبند در اسکلت فلزی؛ بارهای وارده را به صورت یکنواخت به تیر و ستون ها انتقال می دهد و بخصوص در مناطق زلزله خیر یا با باد شدید کاربرد دارد.

برای آشنایی بیشتر با انواع بادبند؛ مطالب «بادبند چیست؟» را مطالعه کنید.

پرلین اسکلت فلزی

پرلین اسکلت فلزی یکی از مقاطع فولادی پرکاربرد در سازه های صنعتی است که با طراحی هندسی خاص، مقاومت بالا و با وزن متعادل برای سوله های صنعتی، سوله انبار و … استفاده می شود. پرلین برای انتقال بار سقف یا دیوار به سازه اصلی کاربرد دارد و به دلیل نصب آسان از جمله مقاطع فولادی متداول بین پیمانکاران ساخت سوله است. از پرلین بخصوص در محل های احداث پروژه بادخیز یا زلزله خیز موجب کاهش وزن سازه و کارایی بهتر در برابر نیروهای وارده می شود.

گل میخ اسکلت

گل میخ یکی از قطعات فلزی مورد استفاده در سازه های فلزی است که به شکل استوانه ای ساخته می شود و بخش انتهایی آن تدر مقایسه با بدنه پهن تر در نظر گرفته می شود. از گل میخ به منظور ایجاد اتصال بین فولاد و بتن استفاده می شود. گل میخ با درصد کربن پایین، فشار ناشی از بارهای وارده را به تمام سطح سقف پخش کرده و موجب استحکام بیشتر آن می شود. برای اتصال گل میخ به عرشه نیز از جوش قوس الکتریکی استفاده می شود. انواع گل میخ نیز شامل گل میخ ساده، گل میخ طرح دار، گل میخ آنتیک، گل میخ چوبی می شود.

لچکی اسکلت فلزی

لچکی نوعی ورق فولادی مثلی شکل است که فلزات بین دو بال نبشی را با جوش به هم متصل می کند. اندازه بال های لچکی هم اندازه بال نبشی است و در ضخامت 10 تا 12 میلی متر طراحی می شود. بطور ویژه از لچکی برای افزایش مقاومت در پل ها استفاده می شود. ورق فولادی لچکی با جوشکاری دو قسمت ستون، موجب استحکام و مقاومت بیشتر ستون ها نیز می شود.

فونداسیون اسکلت فلزی

فونداسیون پایه و اساس سازه فلزی است و طراحی فونداسیون اسکلت فلزی به صورت اصولی نقش تعیین کننده ای در ایمنی، کیفیت و پایداری اسکلت فلزی دارد. بنابراین مراحل اجرای فونداسیون اسکلت فلزی و نحوه اجرای آن تاثیر مستقیم بر استحکام و دوام سازه دارد. در مرحله اجرای فونداسیون با تعیین محل دقیق ستون و تیرها، نیروهای وارده به شکل یکنواخت به زمین توزیع و منتقل می شود. فاصله بین ستون های سازه نیز با در نظر گرفتن باربری و نوع مصالح محاسبه می شود، که محورهای طولی و عرضی با نقشه سازه تعیین می شود. در اجرای فونداسیون لازم است که مقاومت خاک، شیب زمین محل احداث پروژه نیز بررسی شود. در واقع با اجرای اصولی فونداسیون تمام مراحل آرماتوربندی، قالب بندی و بتن ریزی نیز بدون مشکل انجام می شود و به سازه آسیبی وارد نمی شود.

انواع اسکلت فلزی

پس از آشنایی با اجزاء اسکلت فلزی؛ در ادامه با انواع اسکلت فلزی که به نوعی انواع سوله است را براساس طریقه اتصال اجزاء در سازه‌های فلزی آشنا خواهیم شد.

🔷قاب ساده:نوعی اسکلت فلزی مناسب برای ساختمان‌های کوتاه با هدف انتقال بارهای قائم

🔷قاب خمشی: اسکلت فلزی با اتصالات صلب میان تیر و ستون که مقاومت خوبی در برابر باد و زلزله دارد.

🔷سازه خرپایی: نوع دیگری از انواع اسکلت فلزی که در سازه‌های با دهانه بزرگ و سوله‌های صنعتی، سوله خرپایی پیشنهاد می‌شود و به توزیع بهینه نیروها نیز کمک می‌کند.

🔷سوله فلزی: نوعی سوله سبک که در ساخت انواع پروژه‌های سوله صنعتی، سوله انبار، سالن ورزشی یا کارگاه‌های تولید استفاده می‌شود.

روش‌های ساخت اسکلت فلزی

موضوع مهم دیگری که لازم است به آن بپردازیم نحوه ساخت اسکلت فلزی است. سازه‌های فلزی به روش‌های مختلفی ساخته می‌شوند و روش ساخت تاثیر مستقیم بر کیفیت ساخت و سرعت اجرای سازه دارد. در ادامه به مهم‌ترین روش‌های ساخت اسکلت فلزی پرداخته شده است:

اسکلت فلزی پیچ و مهره

یک نوع اسکلت فلزی؛ اسکلت فلزی پیچ و مهره است که در ساخت آن اتصالات تیر و ستون‌ها در کارخانه و محل ساخت پیچ و مهره می شوند. این امر موجب افزایش کیفیت ساخت اسکلت فلزی و سرعت اجرای بالاتر می‌شود. استفاده از اسکلت‌های پیچ و مهره در محل‌های با شرایط اجرای سخت و عدم امکان استفاده از اسکلت فلزی جوشی پیشنهاد می‌شود که زمان اجرا را نیز کمتر می‌کند. همچنین اسکلت فلزی پیچ و مهره مقرون به صرفه است و مراحل نصب اسکلت فلزی پیچ و مهره نیازی به هزینه جرثقیل ، هزینه ساخت و نصب بالا ندارد.

اسکلت فلزی جوشی

اسکلت فلزی جوشی نیاز به مصالح زیادی ندارد و اجزاء سازه فلزی خیلی سریع تر از اسکلت فلزی پیچ و مهره به هم متصل می‌شوند چرا که در اسکلت پیچ و مهره‌ای نیاز به طراحی پیچیده است و اتصالات زمان بیشتری می‌برد. به طور کلی اسکلت فلزی جوشی برای سافتاده در سازه‌های سبک یا متراژ کم توصیه می‌شود زیرا جوشکاری آن آسان است و زمان زیادی برای اجرا نیاز ندارد. البته در ساخت اسکلت فلزی جوشی مرحله جوشکاری اهمت زیادی داشته وجوشکار باید مهارت بالایی داشته باشد تا جوشکاری را قبل، حبن و بعد از اجرا کنترل کند. اهمیت جوشکاری به این دلیل است که ممکن است بر اثر حرارت، رطوبت یا دیگر عوامل جوش‌ها از هم باز شوند.

روش ساخت اسکلت فلزی فولاد سنج

در این روش از ورق‌های فولادی C شکل یا Z شکل برای ساخت سازه‌های کوچک استفاده می‌شود. ایت روش ساخت سازه فلزی برای کاربردهای مسکونی یا ساخت سوله سبک پیشنهاد می‌شود و در کنار مقاومت بالا، سرعت اجرای خوبی نیز دارد.

مراحل اجرای اسکلت فلزی

اجرای اسکلت فلزی فرآیندی بیش از نصب تیر و ستون‌ها است و در واقع مراحل اجرای اسکلت فلزی شامل برنامه‌ریزی دقیق و فراهم آمدن تجهیزات مورد نیاز است تا طراحی و ساخت سازه با کیفیت و دقت بالا انجام شود. بطور کلی مراحل اجرای اسکلت فلزی عبارتند از:

◼تخلیه قطعات: ابتدا قطعات با استفاده از جرثقیل و در نظر گرفتن اصول ایمنی تخلیه می‌شوند. کنترل کیفیت با استفاده از کد قطعه و نقشه مونتاژ، بازرسی چشمی را انجام داده و از آسیب دیده نبودن قطعات در حین حمل مطمئن می‌شود.

◼نصب ستون‌ها: اجرای اسکلت فلزی با نصب ستون ها شروع می‌شود. ستون‌ها با دقت بالا روی بیس پلیت‌های فونداسیون قرار می‌گیرد.

◼نصب تیر ها: پس از نصب ستون ها، نوبت به اتصال شاه تیرها می‌شود. شاه تیرها وظیفه انتقال بار سقف به ستون‌ها را برعهده دارد که با استفاده از جرثقیل در ارتفاع مد نظر قرار داده شده و اتصالات اولیه پیچ‌ها انجام می‌شود.

◼نصب مهاربندها: در اسکلت فلزی مهاربند چیست؟ در این مرحله مهاربندها و تیرهای حانبی نصب می‌شود که نقش مهمی در مقاومت سازه در برابر باد یا زلزله دارد.

◼آچارکشی: پس از شکل‌گیری اسکلت غازی واطمینان از تراز بودن آن، با استفاده از آچارهای مخصوص پیچ ها را براساس نقشه‌های طراحی محکم می‌کنند.

◼کنترل کیفیت: پس از پایان نصب و اجرای اسکلت فلزی، تیم سوله سازی بازرسی و کنترل نهایی اجزاء، اتصالات و جوش‌ها را انجام می‌دهد و به کارفرما تحویل داده می‌شود.