ضوابط سوراخکاری در اسکلت فلزی و سوله سازی

تجهیزات سوراخکاری اسکلت فلزی

• دریل مگنت: دریل مگنت نوعی دریل با پایه های آهن ربایی است که برای سوراخکاری فلزات استفاده می شود. در سوراخ کاری ورق فولادی با دریل مگنت، مته حرکت دورانی بر روی فلزات دارد و سوراخ های یک اندازه با رعایت نقاط مشخص شده ایجاد می شود. در کار با دریل مگنتی از مته های مارپیچی استفاده می شود. از مهم ترین مزایای دریل مگنتی می توان به توانایی استفاده در دو حالت عمودی و افقی؛ جدول سرعت سوراخکاری، کاهش هزینه ها، قابل استفاده در همه صنایع فلزی و توانایی سوراخ کردن لوله ها و سطح مخازن استوانه ای اشاره کرد.
• دریل ستونی: یکی دیگر از تجهیزات سوراخکاری متداول در سازه های فلزی، دریل ستونی است که قادر به ایجاد سوراخ های منظم و دقیق در نقاط از پیش تعیین شده است. در استفاده از دریل ستونی، مته فولادی (hss) یا کبالت دار روی فلز می چرخد و با سوراخ ها را ایجاد می کند. سوراخکاری با دریل ستونی همراه با دقت بالا، کیفیت خوب و کنترل فرآیند سوراخ کاری است.
• سوراخ کاری با دستگاه cnc: استفاده از دستگاه cnc یکی از جدیدترین روش های برای سوراخ کاری است که با استفاده از فایل طراحی cad یا cam، نقاط دقیق سوراخ ها به صورت میلی متری مشخص شده و دستگاه cnc به صورت چند محور حرکت می کند تا چند سطح فلز را سوراخ کند. مزیت cnc در سوراخ کاری نیز شامل سرعت بالا، کاهش خطا و تطبیق با نقشه مهندسی می‌شود.
• پانچ مکانیکی: در استفاده از پانچ، با اعمال فشار زیاد و کاملا مکانیکی سوراخ ایجاد می شود. دستگاه پانچ شامل قالب و سنبه است که بصورت مکانیکی یا هیدرولیکی کار می کنند. از مزایای آن نیز می توان به سرعت بالا، هزینه کم و از بین رفتن مرحله براده برداری اشاره کرد. البته در مقایسه با سوراخ کاری با cnc دقت کمتری دارد،به همین علت در تولید قطعات سازه فلزی سوله سبک استفاده می‌شود.

برای آشنایی با سوله سبک پیشنهاد می‌کنیم مقاله «سوله سبک چیست؟ راهنمای کامل انواع، مزایا، معایب و قیمت سوله سبک در 1404» را مطالعه کنید.

• مته مغناطیسی: این روش برای سوراخ کاری تیرآهن ها در محل نصب پروژه کاربرد دارد. مته مغناطیسی امکان چسبیدن به سطح فلز را داشته و در نقاط افقی، عمودی یا معکوس کار می کند. از مزیت های مته مغناطیسی امکان حمل، دقت بالا در سوراخ کاری می توان اشاره کرد.
• واترجت یا برش آبی (waterjet drilling): در مواقعی از واترجت استفاده می شود که امکان ایجاد تغییر در خواص فلز بر اثر حرارت وجود دارد. در این روش جریان پرفشار آب به همراه ذرات ساینده با سرعت بالا در سطح فلز برخورد کرده و آن را سوراخ می کند. از مزایای این روش نیز می توان به عدم ایجاد حرارت، حفظ خواص فلز، دقت بالای سوراخکاری اشاره کرد.
• مته مارپیچ: انواع مته مارپیچ با طول کمتر از 5 برابر قطر گزینه مناسبی برای سوراخکاری اسکلت فلزی است. در طول بیشتر، براده برداری صورت می گیرد.

کاربرد و اهمیت سوراخکاری در کیفیت نصب سازه

درسوله سازی و طراحی و ساخت سازه های فلزی تنها استفاده از مصالح و فلز با کیفیت یا برش آهن کافی نیست، بلکه برای اتصال قطعات باید در بخش های مقاطع قطعات فلزی سوراخ های دقیق ایجاد شود. در واقع سوراخکاری با هدف ایجاد نقاطی برای اتصالات فلزی مانند پیچ، میخ پرچ و بولت انجام می شود تا قطعات و ستون ها کاملا ایمن متصل شوند. مراحل سوراخکاری باید با دقت زیاد و استفاده از استانداردها و ضوابط سوراخکاری انجام شود تا سوراخ ها کاملا در محور مشخص شده ایجاد شوند. خطای میلی متری در سوراخ ها موجب نادرست بودن اتصلات و تنش در سازه فلزی می شود. به همین دلیل در شرکت های پیمانکار سوله ساز از تجهیزات سوراخ کاری از جمله دستگاه cnc و دیگر تجهیزاتی که پیش از این معرفی شد استفاده می شود.

با استفاده از روش های سنتی، سوراخ کاری سازه فلزی با دریل دستی یا ستونی و نهایتا مته hss انجام می‌شود. اما امروزه برای پروژه های سوله سازی بزرگ در انواع سوله سنگین، سوله خرپایی، سوله پیش ساخته و … از دستگاه های cnc استفاده می شود که دقت سوراخ کاری کاملا میلی متری و با کیفیت انجام شود. از نظر فنی و مهندسی محل سوراخ ها کاملا باید روی بال تیر آهن و مطابق نقشه طراحی مشخص شود. فاصله سوراخ ها از لبه، مرکز تا مرکز و نسبت به قطر هر سوراخ کاملا ماطبق استاندارد محاسبه می شود.

اهمیت سوراخ کاری در مراحل ساخت سوله و دیگر سازه های فلزی اهمیت زیادی دارد و اتصال صحیح قطعات سازه علاوه بر زیبایی، به پایداری سازه نیز کمک میکند. از این رو پس از سوراخ کاری تمام نقاط سوراخ کاری شده کنترل می شوند تا هم محور بودن و قطر صحیح و دقیق اطمینان حاصل شود. از طرفی لبه سوراخ ها برای از بین رفتن پلیسه یا تیزی های موجود با سوهان یا سنگ پرداخت نرم صاف می شود تا ترک خوردگی یا بریدگی فلز جلوگیری شود.

از دیگر نکات مهم در سوراخ کاری ورق فولادی، لبه‌های سوراخ‌ها با رنگ ضدزنگ یا پوشش گالوانیزه سرد پوشانده می‌شود تا از خوردگی احتمالی جلوگیری شود. سوراخ‌کاری در ظاهر کاری ساده است اما تمام مراحل آن تحت نظر مهندسین کنترل کیفیت انجام می‌شود تا بازرسی چشمی عیوب جوش انجام شود و هر گونه عیوب جوش شناسایی شود. همچنین، برای انجام صحیح جوشکاری، رعایت دستورالعمل جوشکاری WPS و انتخاب مناسب فرآیند جوشکاری اهمیت ویژه‌ای دارد.